Pomimo wielu inicjatyw na rzecz ograniczenia dyskryminacji osób głuchych nadal stanowią oni jedną z najbardziej wykluczonych grup społecznych w Polsce. Zdarza się, że głusi nie mogą nawet samodzielnie załatwić najprostszych spraw urzędowych. Jak to możliwe? Z jakimi wyzwaniami borykają się na co dzień osoby głuche?
Ile jest osób niesłyszących w Polsce?
Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), niedosłuch jest najczęściej występującym defektem narządów zmysłowych. Szacuje się, że może się z nim borykać nawet 10 proc. ludzi na świecie. Oznacza to, że w Polsce żyje niemal 3,8 miliona osób z wadami słuchu. To spora i różnorodna grupa społeczna. Tymczasem jej potrzeby często są marginalizowane, na co wpływ mają przede wszystkim bariery komunikacyjne.
Jak porozumiewają się osoby głuche?
Wiele osób ma niedosłuch od urodzenia lub wczesnego dzieciństwa. Dla nich często podstawowym językiem komunikacji jest Polski Język Migowy (PJM). W praktyce oznacza to, że osoby głuche często ani nie piszą, ani nie czytają po polsku. Nie jest to podyktowane wygodą, lecz tym, że język foniczny jest trudny do opanowania przez osobę, która nie słyszy.
Ile jest w Polsce tłumaczy języka migowego?
Polski Język Migowy ma zupełnie inną strukturę, budowę zdania czy też gramatykę niż język polski. Z tego względu tak istotną rolę w zwalczaniu barier komunikacyjnych odgrywają tłumacze języka migowego. Niestety, liczba wykwalifikowanych specjalistów w Polsce nie jest duża – to ok. 200 osób, co rodzi problemy z ich dostępnością.
Dodatkowo aby biegle posługiwać się PJM, samo ukończenie specjalistycznego kursu nie wystarczy. Języka migowego trzeba czynnie używać. Z tego względu profesjonalnymi tłumaczami zwyczajowo zostają osoby, które na co dzień pracują w środowisku Głuchych albo są słyszącymi dziećmi niesłyszących rodziców (CODA – ang. Children of Deaf Adults).
Z jakimi wyzwaniami muszą borykać się osoby głuche w Polsce?
Głusi napotykają wiele przeszkód w życiu codziennym. Muszą przełamywać nie tylko bariery komunikacyjne, ale również stereotypy. Jakie wyzwania bywają dla nich szczególnie kłopotliwe?
- Błędne przekonania. Wiele osób słyszących jest przekonanych, że głusi są w stanie czytać z ruchu warg i porozumiewać się za pomocą „kartki i papieru”. Tymczasem – jak zostało wspomniane – duża część głuchych słabo albo bardzo słabo pisze i czyta po polsku. Sprawia to, że problemy osób głuchych są marginalizowane w społeczeństwie, bo przecież „można się z nimi jakoś dogadać”.
- Ograniczony dostęp do informacji. Podstawowym, a zarazem naturalnym językiem komunikacji osób głuchych jest Polski Język Migowy. Tymczasem komunikaty publikowane w internecie i telewizji rzadko są nadawane z tłumaczeniem na PJM. W efekcie niesłyszący mają ograniczony dostęp do informacji, także tych przekazywanych przez władze publiczne.
- Ograniczony dostęp do usług i produktów. Zarówno instytucje administracji publicznej, jak i firmy z sektora prywatnego nie są przygotowane do kontaktów z głuchymi interesantami, pacjentami lub klientami. W praktyce często w ogóle nie zapewniają osobom niesłyszącym możliwości skorzystania z pomocy tłumacza języka migowego. Ogranicza to, a nawet całkowicie uniemożliwia niesłyszącym samodzielne korzystanie z usług i nabywanie produktów.
- Niewystarczająca liczba tłumaczy języka migowego. Szacuje się, że w Polsce działa ok. 200 wykwalifikowanych tłumaczy języka migowego. Tak ograniczona liczba specjalistów sprawia, że chęć skorzystania z ich usług trzeba zgłaszać z wyprzedzeniem. W efekcie niesłyszący nie mogą załatwiać swoich spraw w terminach, w którym im najwygodniej.
Z powodu niewystarczającej liczby tłumaczy języka migowego dochodzi nawet do sytuacji, kiedy to obowiązek zapewnienia tłumaczenia jest zrzucany na osoby głuche, co jest niezgodne z prawem. Niejednokrotnie zmusza to niesłyszących do korzystania ze wsparcia najbliższych, w tym także dzieci.
Naszą odpowiedzią na część wyzwań, jakie osoby głuche napotykają w świecie słyszących, jest Migolinia – aplikacja, która zapewnia dostęp do usług tłumacza języka migowego online. Pozwala ona osobom niesłyszącym i słyszącym na swobodną rozmowę w czasie rzeczywistym, a tym samym znosi bariery komunikacyjne.
Chcesz wykupić dostęp do usług tłumacza języka migowego online? Zastanawiasz się, jaki pakiet będzie dla Twojej instytucji lub firmy najlepszy? Napisz do nas lub zadzwoń, a odpowiemy na wszelkie pytania i przedstawimy ofertę, która będzie dopasowana do indywidualnych potrzeb Twojej placówki.
Jak regulacje prawne wspierają osoby głuche?
Korzystne zmiany dla środowiska osób głuchych w Polsce wprowadziły: Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. 2019 poz. 1696) i Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz.U. 2024 poz. 731). Sprzyjają one likwidacji barier informacyjno-komunikacyjnych, które utrudniają – a nawet całkowicie uniemożliwiają – niesłyszącym udział w różnych sferach życia na równi ze słyszącymi. Nadal jednak wiele jest do zrobienia, z czego jako Polski Związek Głuchych Oddział Mazowiecki doskonale zdajemy sobie sprawę.
Po więcej informacji na temat regulacji prawnych wspierających osoby głuche zapraszamy tutaj.
